FLEC 2026: Khi công nghệ và hợp tác làm thay đổi cách học viết tiếng Anh
Hai báo cáo tại Hội thảo FLEC 2026 tiếp cận vấn đề này cùng hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng học viết tiếng Anh thông qua công nghệ và viết hợp tác. Được nghiên cứu bởi các tác giả, nhóm tác giả ngoài FPT nhưng những nội dung này đã góp phần gợi mở góc nhìn mới về ứng dụng công nghệ đào tạo ngoại ngữ cho các giảng viên, chuyên gia FPT.
Tác động của việc sử dụng AI và viết hợp tác đến năng lực viết của sinh viên EFL
Thực tế cho thấy, sinh viên ngày càng quen thuộc với việc sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình viết tiếng Anh. Song song với đó, nhiều lớp học cũng khuyến khích hình thức viết hợp tác - nơi người học cùng xây dựng, chỉnh sửa và hoàn thiện một văn bản thông qua trao đổi ý tưởng và phản hồi lẫn nhau. Vậy khi AI được tích hợp vào hoạt động viết hợp tác trong lớp học, năng lực viết của người học sẽ chịu ảnh hưởng như thế nào?
Xuất phát từ câu hỏi này, nhóm tác giả Chu Quang Phê, Nguyễn Hoàng Trang (Trường Đại học Tài chính - Marketing, TP. HCM) đã thực hiện nghiên cứu “The Effects of AI Use and Collaborative Writing on EFL Students’ Writing Performance: A Triadic Reciprocal Determinism Perspective” (tạm dịch: Tác động của việc sử dụng AI và viết hợp tác đến năng lực viết của sinh viên EFL dưới góc nhìn mô hình tương tác 3 chiều).
Nghiên cứu được triển khai theo phương pháp kết hợp định tính và định lượng, với sự tham gia khảo sát của 85 sinh viên EFL (English as a Foreign Language - người học tiếng Anh như một ngoại ngữ). Dữ liệu được phân tích nhằm làm rõ mối quan hệ qua lại giữa 3 yếu tố: công cụ học tập (AI và viết hợp tác), đặc điểm cá nhân của người học và kết quả viết.
Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng AI và viết hợp tác đều giúp sinh viên viết tốt hơn, với mức tác động khá tương đương. Tuy nhiên, hiệu quả này không đến từ công nghệ hay hình thức học tập một cách tự động. Sinh viên chỉ tiến bộ rõ rệt khi họ chủ động xem lại bài viết của mình, nhận ra chỗ chưa tốt và chỉnh sửa dựa trên góp ý từ AI cũng như từ bạn học. Điều đó cho thấy AI và viết hợp tác chỉ thực sự phát huy tác dụng khi người học tham gia tích cực vào quá trình viết, thay vì làm theo một cách thụ động.
Ứng dụng Google Docs trong viết hợp tác trực tuyến
Báo cáo “The Impact of the Google Docs Application on the Critical Thinking Abilities of EFL University Learners' Collaborative Writing” (Tác động của ứng dụng Google Docs đến năng lực tư duy phản biện trong hoạt động viết hợp tác của sinh viên EFL) được thực hiện bởi nhóm tác giả đến từ TP. HCM gồm Trần Trường Hải (GV Tiếng Anh, Trường ĐH Hoa sen) và Nguyễn Huỳnh Khánh Vy (GV Tiếng Anh, CĐ Lý Tự Trọng).
Theo nhóm tác giả, hình thức viết hợp tác có thể đem lại nhiều hiệu quả khi không chỉ cải thiện kỹ năng viết mà còn thúc đẩy tư duy phản biện thông qua đối thoại và phản hồi giữa các thành viên. Tuy nhiên, thực tế triển khai viết hợp tác trong lớp học truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế: Áp lực thời gian khiến sinh viên khó theo dõi đầy đủ các luồng trao đổi ý kiến, phản hồi thường dừng lại ở mức chỉnh sửa bề mặt, chưa đi sâu vào lập luận hay cấu trúc nội dung…
Trong bối cảnh đó, Google Docs được lựa chọn như một công cụ trung gian giúp chuyển hoạt động viết hợp tác sang môi trường trực tuyến. Với khả năng chỉnh sửa theo thời gian thực, lưu vết thay đổi và trao đổi trực tiếp trên văn bản, nền tảng này mở ra không gian tương tác linh hoạt hơn, cho phép phản hồi một cách liên tục, chủ động.
Nhóm tác giả đã triển khai các buổi viết hợp tác có ứng dụng Google Docs và đánh giá sự thay đổi về năng lực tư duy phản biện của sinh viên thông qua bài kiểm tra trước - sau. Kết quả cho thấy, sau quá trình tham gia viết hợp tác trên Google Docs, sinh viên có sự cải thiện nhất định về tư duy phản biện, khả năng phân tích và phản hồi ý kiến, chủ động điều chỉnh nội dung bài viết dựa trên góp ý nhận được.
Nhóm tác giả cũng thực hiện phỏng vấn giảng viên để có thêm góc nhìn bổ trợ cho kết quả nghiên cứu. Theo đó, giảng viên nhận thấy Google Docs tạo ra một không gian học tập mở, nơi sinh viên có nhiều cơ hội trao đổi, đặt câu hỏi và phản biện hơn so với hình thức viết hợp tác truyền thống.
Tuy vậy, báo cáo cũng nhấn mạnh rằng công cụ không tự động tạo ra tư duy phản biện. Hiệu quả của Google Docs còn phụ thuộc vào cách thiết kế nhiệm vụ viết và vai trò dẫn dắt của giảng viên. Nếu thiếu yêu cầu rõ ràng về nội dung phản hồi hoặc tiêu chí đánh giá, hoạt động viết hợp tác trực tuyến dễ rơi vào tình trạng chỉnh sửa hình thức, chưa khai thác hết tiềm năng phát triển tư duy.
Dù được triển khai từ những góc nhìn khác nhau, cả hai nghiên cứu trên đều gợi mở một cách tiếp cận đáng chú ý trong dạy và học viết tiếng Anh hiện nay.
Đặc biệt, nhìn nhận những nghiên cứu này trong bối cảnh môi trường giáo dục tại FPT, nhiều giá trị và hướng khai thác mới được đặt ra như: đặt người học vào trung tâm, khuyến khích suy nghĩ, trao đổi và viết cùng nhau, với công nghệ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thay thế.
Các nghiên cứu cũng phản ánh tinh thần chung của Hội thảo FLEC - nơi những vấn đề rất đời thường của giáo dục ngôn ngữ được tiếp cận bằng nghiên cứu nghiêm túc và hướng tới khả năng ứng dụng lâu dài.
Linh Phương - fpt.edu.vn
