Gen Z “huấn luyện” AI để hỗ trợ học tập, công việc

Không còn dừng ở việc dùng AI để hỏi đáp hay tìm kiếm thông tin, tại mùa đồ án tốt nghiệp năm nay của Trường Đại học FPT, nhiều nhóm sinh viên đã cho thấy cách Gen Z đang chủ động xây dựng các hệ thống AI hỗ trợ học tập, định hướng nghề nghiệp và cá nhân hoá trải nghiệm người dùng, xem AI như một trợ lý đồng hành thay vì chỉ là công cụ hỗ trợ tạm thời.

Tại kỳ bảo vệ đồ án tốt nghiệp Spring 2026 của sinh viên Trường Đại học FPT, nhiều đề tài khai thác AI theo hướng ứng dụng thực tiễn. Trong đó, hai sản phẩm của nhóm sinh viên thuộc chuyên ngành Kỹ thuật phần mềm, Trường Đại học FPT phân hiệu Đà Nẵng, thu hút sự chú ý nhờ định hướng phát triển AI gắn với nhu cầu học tập và nghề nghiệp của sinh viên.

Khi AI trở thành “trợ lý học tập” cá nhân

Xuất phát từ thực tế nhiều sinh viên dành nhiều thời gian tự học nhưng vẫn học theo cảm tính, nhóm thực hiện đồ án StudySense xây dựng một nền tảng AI-assisted hỗ trợ cá nhân hoá quá trình học tập.

Theo nhóm, phần lớn các ứng dụng hiện nay chỉ dừng ở mức quản lý task hoặc ghi chú, trong khi chưa thực sự hiểu cách mỗi người học. Vì vậy, StudySense được phát triển theo hướng theo dõi hành vi học tập trong thời gian dài để đưa ra kế hoạch học tập và đề xuất phù hợp với từng cá nhân.

Khác với việc sử dụng các công cụ AI phổ biến theo dạng hỏi đáp từng lần, hệ thống của StudySense tập trung vào việc phân tích dữ liệu học tập như thời gian học, tần suất hoàn thành nhiệm vụ, kết quả các bài kiểm tra ngắn, hồ sơ học tập hay tiến độ, lộ trình học tập để đưa ra gợi ý phù hợp hơn cho người dùng.

Nhóm cho biết AI trong StudySense không được xây dựng như một mô hình AI độc lập mà kết hợp giữa AI-assisted features (các tính năng hỗ trợ bằng AI), rule-based logic (hệ thống logic theo quy tắc) và learning analytics (phân tích dữ liệu học tập). Mục tiêu của sản phẩm không phải thay thế tư duy của người học mà hỗ trợ họ hiểu rõ hơn quá trình tự học của bản thân.

Một trong những thách thức lớn nhất của nhóm là làm sao để những đề xuất thực sự hữu ích thay vì chỉ mang tính chung chung. Bởi mỗi sinh viên có tốc độ và phương pháp học khác nhau, hệ thống cần cân bằng giữa khả năng cá nhân hoá và trải nghiệm sử dụng thực tế.

Theo nhóm phát triển, Gen Z hiện nay đang chuyển từ cách học dựa trên tìm kiếm thông tin truyền thống sang “học cùng AI”. AI không còn chỉ là công cụ trả lời nhanh mà dần trở thành trợ lý hỗ trợ cá nhân hoá việc học tập.

AI mô phỏng nhà tuyển dụng để luyện kỹ năng nghề nghiệp

Nếu StudySense tập trung vào việc tự học, thì đồ án Jobmate lại khai thác AI theo hướng hỗ trợ chuẩn bị nghề nghiệp và luyện phỏng vấn.

Nhóm thực hiện cho biết ý tưởng xuất phát từ chính những trải nghiệm khi đi tìm nơi thực tập. Nhiều sinh viên dù có kiến thức chuyên môn nhưng lại thiếu môi trường cọ xát thực tế, dễ mất bình tĩnh khi phỏng vấn và chưa biết cách tối ưu CV để vượt qua hệ thống ATS (hệ thống sàng lọc hồ sơ tự động) của doanh nghiệp.

Từ đó, Jobmate được xây dựng như một “phòng tập” mô phỏng quá trình tuyển dụng thật với hai vai trò: nhà tuyển dụng giả lập và cố vấn nghề nghiệp.

Thông qua AI Booth, hệ thống có thể tạo ra các buổi phỏng vấn mô phỏng, đào sâu vào câu trả lời của ứng viên để kiểm tra khả năng xử lý tình huống giống môi trường thực tế. Trong khi đó, module CV Lab (tính năng phân tích và tối ưu CV) hỗ trợ phân tích CV, phát hiện lỗi và đưa ra gợi ý cải thiện theo chuẩn ATS.

Để hạn chế tình trạng AI đánh giá máy móc hoặc hallucination (thông tin sai lệch do AI tự tạo ra), nhóm lựa chọn hướng phân tích bản ghi nội dung phỏng vấn thay vì chỉ chấm điểm đơn thuần. Hệ thống sẽ đánh giá tính logic, độ chính xác chuyên môn, đồng thời phân tích cả những từ ngập ngừng như “ừm”, “ờ” để phản ánh mức độ tự tin và khả năng trình bày của ứng viên.

Điểm nhóm chú trọng nhất là khả năng cá nhân hoá. AI sẽ phân tích dữ liệu riêng từ CV và hồ sơ của từng người để đưa ra phản hồi phù hợp thay vì áp dụng chung một khuôn mẫu.

Theo nhóm phát triển, AI đang giúp người trẻ chuyển từ thế bị động sang chủ động hơn trong việc chuẩn bị cho công việc tương lai. Thay vì chờ đến phỏng vấn thật mới nhận ra điểm yếu, sinh viên có thể “sai và sửa” nhiều lần trong môi trường mô phỏng an toàn trước khi bước vào thị trường lao động.

Gen Z không chỉ “dùng AI” mà đang xây dựng AI

Điểm chung của cả hai đồ án là cách sinh viên tiếp cận AI như một hệ thống hỗ trợ dài hạn thay vì chatbot hỏi đáp thông thường.

Từ việc theo dõi hành vi học tập đến mô phỏng phỏng vấn và tối ưu CV, các nhóm đều hướng tới việc xây dựng những nền tảng có khả năng hiểu người dùng theo thời gian để đưa ra đề xuất phù hợp hơn.

Các đồ án cũng cho thấy tư duy thực tế của sinh viên khi nhìn nhận AI như công cụ hỗ trợ quá trình học tập và phát triển nghề nghiệp, chứ không thay thế hoàn toàn tư duy, trải nghiệm hay cá tính con người.

Theo các nhóm thực hiện, dù AI ngày càng thông minh, những yếu tố như tư duy phản biện, trải nghiệm thực tế và câu chuyện cá nhân vẫn là điều không thể thay thế.

Hải Ngân