Vòng chung kết ResFes 2026 ghi nhận nhiều nghiên cứu ứng dụng AI để đưa ra giải pháp cho những vấn đề thực tế thuộc các lĩnh vực: Công nghệ thông tin, Kinh tế - Quản trị kinh doanh, Thiết kế mỹ thuật số, Ngôn ngữ, Công nghệ truyền thông.

Vòng chung kết Research Festival (ResFes) 2026 với chủ đề “RBL in Action, Researchers Ready – Triển khai RBL, Triển vọng trong Nghiên cứu” đã diễn ra, quy tụ hơn 150 sinh viên với 58 đề tài thuộc 5 lĩnh vực: Công nghệ thông tin, Kinh tế - Quản trị kinh doanh, Ngôn ngữ, Thiết kế Mỹ thuật số và Công nghệ truyền thông.

Một điểm đáng chú ý tại mùa ResFes năm nay là AI được ứng dụng trong nghiên cứu của các nhóm sinh viên. Các nhóm không chỉ tìm hiểu, nghiên cứu AI đang tác động thế nào đến con người và xã hội theo nhiều cách tiếp cận mới mẻ của GenZ, mà còn bắt kịp xu hướng thử nghiệm đưa AI vào chuyên môn để giải quyết những bài toán cụ thể.

Team Chốt - Khi AI trở thành streamer và tác động đến quyết định mua hàng

Đến từ Trường Đại học FPT phân hiệu Cần Thơ, Team Chốt lựa chọn một chủ đề khá mới trong lĩnh vực kinh tế - quản trị kinh doanh: “When AI Becomes the Streamer: How AI-Powered Digital Hosts Shape Consumer Purchase Intentions in Livestream Commerce”. 

Team Chốt – Business Administration nhận giải The Consolation Prize tại ResFes 2026

Thay vì nghiên cứu livestream bán hàng theo cách quen thuộc, nhóm tập trung vào một xu hướng mới: sử dụng AI làm người dẫn trong các phiên livestream. Ý tưởng bắt đầu từ chính những gì các thành viên quan sát được trên TikTok và mạng xã hội, khi ngày càng xuất hiện những phiên livestream có thể vận hành liên tục với sự hỗ trợ của AI. 

Việc một số thương hiệu tại Việt Nam bắt đầu thử nghiệm AI streamer cũng khiến nhóm đặt câu hỏi: Nếu người dẫn livestream không còn là con người mà là một AI, điều đó sẽ ảnh hưởng thế nào đến niềm tin và ý định mua hàng của người tiêu dùng? Đây chính là động lực để team hợp sức nghiên cứu tìm ra câu trả lời.

Để tìm lời giải, nhóm đưa AI skepticism – mức độ hoài nghi của người dùng đối với AI – vào mô hình nghiên cứu, từ đó xem xét mối quan hệ giữa sự hoài nghi với ý định mua hàng. Ngoài ra, nhóm còn cung cấp giải thích và ví dụ cụ thể về AI streamer trong bảng khảo sát, hạn chế sai lệch trong câu trả lời, đồng thời bảo đảm tính ẩn danh và quyền riêng tư của người tham gia để đưa ra những đánh giá trung thực hơn.

Bên cạnh đó, trong quá trình tiếp cận đối tượng khảo sát, nhóm cũng còn khó khăn bởi AI streamer vẫn là một khái niệm tương đối mới tại Cần Thơ. Do đó, nhóm đã mở rộng đối tượng khảo sát tới Gen Y và Gen Z trên địa bàn thành phố nhằm đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với bối cảnh thị trường thực tế.

Team Ahn Kim Hwan - Khi AI không chỉ tạo ra thông tin mà còn được dùng để kiểm chứng thông tin

Cũng đặt AI trong bối cảnh đời sống số, Team Ahn Kim Hwan đến từ Swinburne Việt Nam cơ sở Hà Nội nghiên cứu đề tài “From Detection to Interpretation: A User-Centered RAG-Based AI Approach to Enhancing Credibility Evaluation of Textual Information Among Vietnamese Youth” trong lĩnh vực Công nghệ truyền thông

Team Ahn Kim Hwan tham gia dự thi và đạt giải The Consolation Prize tại tiểu ban Công nghệ truyền thông

Xuất phát từ những cảnh báo ngày càng phổ biến về tin giả và thông tin do AI tạo ra. Đặc biệt, trong quá trình nghiên cứu nhóm nhận thấy người trẻ thường khá tự tin vào khả năng phân biệt đúng - sai, nhưng thực tế họ lại thuộc top nhóm nhận diện sai lệch, đặc biệt ở nhóm 16-24 tuổi. Từ đó, nhóm hướng tới việc xây dựng một công cụ AI giúp người dùng có thêm cơ sở để kiểm chứng thông tin thay vì chỉ dựa vào cảm nhận cá nhân.

Ngoài ra, không chỉ dừng lại ở ý tưởng nghiên cứu, các thành viên đã xây dựng mô hình AI và đang tiếp tục phát triển dữ liệu, thư viện và hệ thống để hướng tới một sản phẩm có khả năng ứng dụng thực tế trong tương lai.

Trong quá trình thực hiện, nhóm cũng nhận ra rằng kế hoạch nghiên cứu ban đầu không thể giữ nguyên hoàn toàn khi bước vào thu thập dữ liệu và xây dựng mô hình. Thay vì dừng lại, nhóm chuyển hướng sang formative research (nghiên cứu định hướng) và tiếp tục cập nhật dữ liệu, hoàn thiện mô hình. Với nhóm, nghiên cứu không kết thúc tại ResFes mà là nền tảng để tiếp tục phát triển sản phẩm sau cuộc thi.

Team Tam An - Từ văn hóa thờ cúng đến một ứng dụng công nghệ

Một đề tài mang màu sắc rất khác thuộc về Team Tam An của Trường Đại học FPT phân hiệu Hà Nội: “Research and design of an application for ritual guidance and personal wish management in Vietnamese worship culture”, thuộc tiểu ban Thiết kế mỹ thuật số.

Team Tam An dự thi tại tiểu ban Thiết kế mỹ thuật số tại ResFes 2026. 

Ý tưởng của nhóm bắt nguồn từ việc tìm hiểu văn hóa tâm linh tại Đền Hùng và quan sát những hoạt động thờ cúng trong các dịp lễ, Tết. Trong quá trình tìm hiểu, nhóm nhận thấy một số người gặp khó khăn khi phải chờ đợi các dịch vụ viết sớ, đồng thời chi phí và cách thức thực hiện đôi khi chưa thực sự rõ ràng đối với người sử dụng.

Từ đó, nhóm phát triển ý tưởng về một ứng dụng hướng dẫn nghi lễ và quản lý nguyện vọng cá nhân, qua đó cho phép người dùng chủ động tìm hiểu và thực hiện một số nội dung liên quan đến nghi lễ. Điểm đặc biệt, nhóm ứng dụng AI, công nghệ OCR (nhận dạng ký tự quang học) tạo sớ bằng cả chữ Hán Nôm và tiếng Việt. Người dùng chỉ cần điền thông tin, ứng dụng An Lễ của nhóm Tam An sẽ tự động trả kết quả bằng hình ảnh sớ tiện lợi.

Điều khiến nhóm tâm đắc không chỉ nằm ở việc thiết kế một sản phẩm công nghệ, mà còn ở quá trình nghiên cứu văn hóa phía sau sản phẩm. Các thành viên đã cùng tìm kiếm tài liệu, trải nghiệm thực tế các buổi lễ, xin ý kiến từ chuyên gia và quan sát thêm để thu thập được những dữ liệu thực tế.

Với nhóm, công nghệ ở đây không nhằm thay thế văn hóa truyền thống mà trở thành một cách tiếp cận mới để tìm hiểu, hệ thống hóa và góp phần lưu giữ những giá trị trong văn hóa thờ cúng của người Việt.

Team Cuisine - Nghiên cứu về liêm chính khoa học khi AI phát triển

Trong khi đó, Team Cuisine đến từ Trường Đại học FPT phân hiệu Cần Thơ lại đặt câu hỏi về một vấn đề đang xuất hiện cùng sự phổ biến của AI tạo sinh: hành vi sử dụng AI để đạo văn.

Đề tài của nhóm mang tên “Investigating Vietnamese university EFL students’ AI-giarism behavior in using ChatGPT through the adapted Fraud Triangle: A mixed-methods design”, thuộc tiểu ban Ngôn ngữ.

Team Cuisine đạt giải The First Runner Up tiểu ban Ngôn ngữ

Ý tưởng xuất phát từ quá trình nhóm tìm hiểu về đạo đức và liêm chính học thuật. Theo nhóm, nhiều nghiên cứu trước đây đã đề cập đến các vấn đề như quyền riêng tư khi sử dụng AI, nhưng hành vi sử dụng AI để đạo văn hoặc sử dụng AI mà không công khai việc sử dụng vẫn là một vấn đề tương đối mới.

Chính tính mới này cũng là điều nhóm tâm đắc nhất. Khi khái niệm “AI-giarism” mới nổi lên trong vài năm gần đây, vẫn còn nhiều tranh luận xoay quanh việc đâu là ranh giới giữa sử dụng AI để hỗ trợ học tập và sử dụng AI theo cách vi phạm liêm chính học thuật.

Để nghiên cứu một vấn đề liên quan trực tiếp đến đạo đức, nhóm cũng đặt yêu cầu rất cao đối với chính quy trình nghiên cứu của mình, đặc biệt là trong quá trình thu thập dữ liệu. Việc bảo vệ quyền riêng tư và quyền lợi của người tham gia trở thành một trong những thách thức lớn nhất mà nhóm phải giải quyết.

Team xAI for Evasive Malware - Khi AI được sử dụng để phát hiện những mã độc 

Ở tiểu ban Công nghệ thông tin, Team xAI for Evasive Malware - Swinburne Việt Nam cơ sở Hà Nội tiếp cận AI từ một bài toán an toàn thông tin: phát hiện những loại mã độc có khả năng với góc độ tiếp cận mới mẻ so với phương thức phát hiện truyền thống.

Team xAI for Evasive Malware dự thi tại tiểu ban Công nghệ thông tin 

Trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng dụng AI ngày càng mạnh mẽ, an toàn dữ liệu và bảo mật thông tin trở thành một yêu cầu không thể thiếu. Thay vì chỉ dựa vào đặc điểm như cách tiếp cận quen thuộc của nhiều hệ thống antivirus, nhóm nghiên cứu việc kết hợp “vẻ ngoài” và hành vi mã độc để hỗ trợ phát hiện kịp thời. Xa hơn, nhóm hướng tới khả năng ứng dụng trong các hệ thống antivirus để nhanh chóng báo hiệu cho trung tâm bảo mật xử lý .

Một phát hiện quan trọng trong quá trình nghiên cứu là tính đa dạng của môi trường hệ thống. Ban đầu nhóm dự kiến tập trung vào Windows 64-bit, nhưng sau đó nhận thấy việc bổ sung Windows 32-bit có thể mang lại thêm dữ liệu và cơ sở để xây dựng baseline nghiên cứu. 

Đây cũng mở ra hướng để nhóm tiếp tục mở rộng nghiên cứu sang những môi trường khác trong tương lai.

Team Interstellar - Từ kỹ năng đọc đến cách AI có thể thay đổi sự tham gia của người học

Một hướng tiếp cận khác về AI trong giáo dục đến từ Team Interstellar của Trường Đại học FPT phân hiệu Hà Nội với đề tài “The impact of guided generative AI use on Vietnamese EFL students’ reading engagement: A mixed-methods quasi-experimental study”, thuộc tiểu ban Ngôn ngữ.

Team Interstellar thuyết trình tại VCK ResFes 2026

Nhóm lựa chọn kỹ năng đọc, một kỹ năng quen thuộc trong quá trình học ngoại ngữ, nhưng đặt nó trong bối cảnh mới: AI tạo sinh có hướng dẫn có thể ảnh hưởng như thế nào đến mức độ tham gia của sinh viên trong hoạt động đọc?

Điểm đặc biệt của nghiên cứu nằm ở phương pháp tiếp cận. Thay vì chỉ khảo sát nhận thức hoặc thói quen sử dụng AI, nhóm thực hiện nghiên cứu can thiệp để quan sát sự thay đổi trong quá trình học tập. Chính phương pháp này cũng khiến quá trình thu thập dữ liệu trở nên phức tạp hơn và đòi hỏi nhóm phải đầu tư đáng kể về thời gian.

Để có đủ thời gian thực hiện nghiên cứu, một thành viên thậm chí đã chủ động gác lại cơ hội thực tập trong kỳ hè để tập trung cho đề tài. Với nhóm, đây là một minh chứng rõ ràng cho việc nghiên cứu khoa học không chỉ đòi hỏi một ý tưởng tốt mà còn cần sự đầu tư nghiêm túc về thời gian và công sức.

Sáu đề tài trên tiếp cận những lĩnh vực rất khác nhau, nhưng cùng cho thấy một xu hướng: AI đang tạo ra những bài toán nghiên cứu mới, đồng thời mở thêm khả năng ứng dụng công nghệ để tìm lời giải cho các vấn đề thực tế. 

Trong bối cảnh AI ngày càng có thể hỗ trợ nhiều công đoạn của quá trình tìm kiếm và xử lý tri thức, những đề tài tại ResFes 2026 cho thấy một năng lực quan trọng của người nghiên cứu trẻ: không chỉ biết dùng công nghệ, mà phải cách tư duy phản biện với công nghệ để ứng dụng nó, xây dựng  những nghiên cứu và sản phẩm có giá trị.

Kim Ngân & Thanh Hồng