Nghiên cứu tính xác thực nội dung do AI đạt giải Quán quân tiểu ban Công nghệ truyền thông ResFes 2026
Khi AI có thể tạo ra hình ảnh, giọng nói và video ngày càng giống thật, ranh giới giữa “thật” và “giả” trên mạng xã hội trở nên khó xác định. Từ câu hỏi ấy, 4 sinh viên Trường Đại học FPT phân hiệu Đà Nẵng đã dành nhiều tháng “ăn ngủ cùng TikTok” để tìm hiểu cách người dùng Việt Nam tranh luận về tính xác thực của nội dung AI. Với sự nỗ lực của nhóm, đề tài nghiên cứu xuất sắc giành ngôi Quán quân tiểu ban Công nghệ truyền thông tại ResFes 2026.
Nguyễn Lưu Gia Huy, Nguyễn Lê Bảo Duyên, Nguyễn Ngọc Hương My và Hồ Nguyễn Sơn Giang là 4 thành viên của LION, cùng theo học Truyền thông đa phương tiện tại Trường Đại học FPT phân hiệu Đà Nẵng. Đến với ResFes 2026, LION lựa chọn một vấn đề rất gần với đời sống số của chính thế hệ mình: cách người dùng TikTok tại Việt Nam nhìn nhận tính xác thực của những nội dung được tạo ra hoặc nghi ngờ được tạo ra bằng AI (tên gốc: “Public Discourses of Authenticity in AI-Generated Media Content: Discursive Negotiations Among Vietnamese TikTok Users”)
Nhóm LION cùng giảng viên hướng dẫn - ThS. Hoàng Trần Tú Phương
Đề tài “Public Discourses of Authenticity in AI-Generated Media Content: Discursive Negotiations Among Vietnamese TikTok Users” không đi tìm câu trả lời đơn giản rằng một video là “thật” hay “giả”. Thay vào đó, nhóm quan sát cách chính người dùng tranh luận với nhau về điều gì khiến một nội dung được xem là đáng tin hay có thể chấp nhận được.
Bởi trong thực tế, một nội dung được tạo bằng AI không phải lúc nào cũng bị người xem từ chối. Có những nội dung dù nhân tạo nhưng vẫn tạo ra cảm xúc chân thật. Ngược lại, việc sử dụng AI mà không công khai cũng có thể khiến người dùng đặt câu hỏi về sự minh bạch và trách nhiệm của người sáng tạo.
Điểm đáng chú ý trong nghiên cứu của LION nằm ở cách nhóm thực hiện nghiên cứu. Để tìm hiểu vấn đề, nhóm lựa chọn khoảng 30 video TikTok và phân tích khoảng 1.500 bình luận. Thay vì xem mỗi bình luận như một ý kiến riêng lẻ, các thành viên theo dõi cả những chuỗi trả lời, nơi người dùng phản bác, giải thích, nghi ngờ hoặc thay đổi quan điểm của nhau.
Từ đó, nghiên cứu đóng góp dữ liệu để nhìn vào cách người dùng Việt Nam đang hình thành những tiêu chuẩn mới về sự chân thực trong thời đại AI. Đây không chỉ là kết quả của hành trình nghiên cứu mà còn là nền tảng để các công trình tiếp theo tham khảo.
Với LION, nghiên cứu vì thế không chỉ xoay quanh AI hay TikTok. Nó chạm đến một câu hỏi lớn hơn của truyền thông trong thời đại AI: khi máy móc ngày càng có khả năng tạo ra nội dung giống con người, những tiêu chuẩn để con người đặt niềm tin vào một nội dung cũng có thể thay đổi.
Để thực hiện đề tài nghiên cứu này tốt, các thành viên của LION phải dành quãng thời gian hơn nửa năm “ăn cùng TikTok, ngủ cùng TikTok, ‘soi’ cùng TikTok”.
Bên cạnh việc học và thi cử trên lớp, các thành viên liên tục theo dõi video, đọc bình luận và bóc tách những cuộc tranh luận của người dùng. Có thời điểm lượng thông tin quá lớn khiến cả nhóm cảm thấy quá tải. Thế nhưng, chính sự gần gũi của đề tài lại khiến các thành viên không dễ bỏ cuộc và quyết tâm chinh phục tìm câu trả lời nghiên cứu đến cùng.
Đồng thời, Gia Huy, đại diện nhóm LION chia sẻ: “Nhóm cũng rất biết ơn cô Hoàng Trần Tú Phương. Cô không chỉ là người hướng dẫn nghiên cứu mà còn là người kết nối, giúp các thành viên hiểu nhau và cùng giữ nhịp cho cả nhóm trong suốt hành trình nghiên cứu”.
Sau tất cả, cái tên LION được xướng lên ở vị trí cao nhất của tiểu ban Công nghệ truyền thông tại Chung kết ResFes 2026
Các thành viên nhóm LION cho rằng: Sau cuộc thi, nhóm nhận được có lẽ không chỉ là chiếc cúp Quán quân, mà là sự tự tin để tiếp tục đặt câu hỏi trước những vấn đề mới của truyền thông”. Bởi khi AI ngày càng có thể tạo ra những nội dung giống thật, việc biết đặt câu hỏi, kiểm chứng và tìm kiếm bằng chứng có lẽ sẽ ngày càng quan trọng.
Thanh Hồng & Minh Khôi
