Sinh viên FPT ứng dụng công nghệ hiện đại “hồi sinh” di sản Chăm Pa

Trong đợt bảo vệ tốt nghiệp Spring 2026, nhóm sinh viên Trường Đại học FPT phân hiệu Quy Nhơn (Gia Lai) gây ấn tượng với đồ án truyền thông ứng dụng công nghệ thực tế tăng cường (AR), mô hình 3D và trí tuệ nhân tạo (AI) để “hồi sinh” kiến trúc di sản Chăm Pa.

5 sinh viên chuyên ngành Quản trị Truyền thông đa phương tiện, FPTU campus Quy Nhơn (Gia Lai) gồm Trần Thùy Vân, Lê Nguyễn Khánh Ngân, Đoàn Yến Nhi, Dương Trần Nguyệt Trang và Nguyễn Lê Quỳnh Hương đã dành hơn 4 tháng nghiên cứu, triển khai đồ án Vijaya Reborn. Dự án hướng đến lan tỏa giá trị của di sản kiến trúc Vijaya - đỉnh cao nghệ thuật Chăm Pa từ thế kỷ XI-XV.

Đồ án xuất phát từ trăn trở thực tế

Ý tưởng cho Vijaya Reborn bắt nguồn từ những quan sát của nhóm về thực tế tại địa phương. Dù lớn lên giữa không gian văn hóa Chăm Pa với những cụm tháp cổ hiện hữu, nhiều bạn trẻ vẫn cảm thấy di sản này xa cách, khó tiếp cận và thiếu những hình thức trải nghiệm phù hợp với nhịp sống hiện đại.

“Qua khảo sát, chúng mình nhận ra nhiều bạn trẻ không hẳn thờ ơ với văn hóa, mà chỉ chưa có cơ hội tiếp cận di sản bằng một ngôn ngữ phù hợp với thế hệ của mình”, đại diện nhóm chia sẻ.

Nhận thấy khoảng cách ấy, nhóm quyết định lựa chọn kiến trúc Vijaya làm chủ đề đồ án với mong muốn kiến tạo một cách tiếp cận mới mẻ hơn, đưa di sản bước ra khỏi không gian học thuật, hiện diện sinh động trong đời sống số và trở nên gần gũi hơn với giới trẻ.

Để hiện thực hóa mục tiêu, nhóm đã nhiều lần đi thực địa tại các cụm tháp Chăm ở Bình Định cũ, đồng thời tìm hiểu thêm tư liệu tại Bảo tàng Gia Lai. Dưới sự cố vấn chuyên môn của Thạc sĩ Lịch sử Nguyễn Thị Nhân, nhóm sinh viên từng bước chuyển hóa những dữ liệu khảo cổ học thành các nội dung truyền thông đa giác quan.

Từ đó, đồ án Vijaya Reborn dần thành hình và được triển khai qua nhiều hoạt động cụ thể như website 3D trải nghiệm, các sự kiện triển lãm kết hợp workshop, hệ sinh thái mạng xã hội với nội dung trực quan về di sản.

Ứng dụng AR, 3D, AI để lan tỏa kiến trúc di sản

Điểm nhấn của Vijaya Reborn là chuỗi hoạt động triển lãm kết hợp workshop trải nghiệm “Nghìn lẻ một chăm”, nơi nhóm khai thác đồng thời nhiều công nghệ hiện đại để tạo nên hành trình khám phá di sản sống động dành cho người trẻ. Hoạt động thu hút gần 200 người tham gia với những phản hồi tích cực.

Trong không gian triển lãm, các yếu tố kiến trúc và phù điêu đặc trưng của kinh đô Vijaya được nhóm tái hiện bằng công nghệ 3D trên nền tảng website tương tác, giúp người tham gia khám phá không gian di sản một cách trực quan, sinh động hơn so với cách tiếp cận qua hình ảnh tĩnh hay văn bản truyền thống.

Song song đó, công nghệ AR (thực tế tăng cường) được tích hợp trực tiếp vào trải nghiệm triển lãm, cho phép người xem tương tác với các mô hình di sản số ngay tại không gian trưng bày. Nhờ vậy, người tham gia không chỉ đứng ngoài quan sát mà có thể thực sự “bước vào” hành trình khám phá di sản thông qua trải nghiệm trực quan và chân thực hơn.

Để tăng chiều sâu cảm xúc cho trải nghiệm, nhóm còn khéo léo đan cài các giải pháp truyền thông đa phương tiện xuyên suốt triển lãm. Những thước phim về di sản với hình ảnh và âm nhạc được AI hỗ trợ tinh chỉnh, kết hợp cùng hệ thống mô phỏng 3D các Bảo vật quốc gia, đã góp phần tạo nên một không gian tương tác đa giác quan, giúp lịch sử trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn với thế hệ trẻ.

Theo nhóm thực hiện, việc kết hợp công nghệ hiện đại không nhằm thay thế giá trị nguyên bản của di sản, mà đóng vai trò như một “cây cầu” giúp xóa bỏ rào cản, để người trẻ có thể khám phá lịch sử bằng hình thức gần gũi hơn với thói quen tiếp nhận thông tin ngày nay.

Với các thành viên nhóm đồ án Vijaya Reborn, hành trình thực hiện sản phẩm này không chỉ giúp rèn luyện kỹ năng nghiên cứu, sáng tạo nội dung, làm việc nhóm và ứng dụng công nghệ, mà còn mang đến góc nhìn sâu sắc hơn về trách nhiệm của người trẻ trong việc gìn giữ và lan tỏa các giá trị truyền thống.

Kết quả đồ án đạt được cũng phản ánh hiệu quả của môi trường học tập gắn với thực tiễn, nơi sinh viên được khuyến khích phát huy tư duy sáng tạo và ứng dụng công nghệ vào các sản phẩm nhằm giải quyết những vấn đề, nhu cầu của xã hội.

An Khánh