Những góc nhìn mới về phát triển bền vững và chuyển đổi quản trị tại FCBEM 2025

Phát triển bền vững, ESG, quản trị xanh và hành vi tiêu dùng có trách nhiệm là những chủ đề thu hút nhiều trao đổi tại Hội thảo khoa học Kinh tế, Kinh doanh và Quản lý. Các nghiên cứu đều tập trung làm rõ vai trò trung tâm của con người - từ người học, người tiêu dùng đến nhân sự trong tổ chức trong tiến trình chuyển đổi xanh và đổi mới mô hình kinh doanh.

Những kết quả nghiên cứu không chỉ bổ sung góc nhìn học thuật mà còn gợi mở giải pháp thực tiễn cho doanh nghiệp và tổ chức trong bối cảnh yêu cầu về trách nhiệm xã hội ngày càng gia tăng.

Gen Z Việt Nam và tương lai của giao thông bền vững: Khi ESG định hình lựa chọn di chuyển

Khi nhu cầu về các giải pháp di chuyển đô thị bền vững tiếp tục gia tăng, việc hiểu rõ ý định hành vi của thế hệ trẻ đối với các phương tiện giao thông thân thiện với môi trường trở nên ngày càng quan trọng. Khai thác vấn đề này, nhóm tác giả Phạm Thành Chung và cộng sự từ Trường ĐH FPT phân hiệu Cần Thơ đã nghiên cứu đề tài “Vietnamese Gen Z and the Future of Sustainable Mobility: The Role of ESG Factors in Driving Intention to Use Electric Ride-Hailing Service”, tập trung đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) đến ý định sử dụng dịch vụ gọi xe điện (Electric Ride-Hailing Service - ERHS) của thế hệ Z (Gen Z) tại Việt Nam.

Sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu từ 411 người thuộc Gen Z, nghiên cứu áp dụng mô hình cấu trúc tuyến tính bình phương bé nhất (PLS-SEM) để phân tích các mối quan hệ đề xuất, mô hình hóa mối quan hệ giữa các yếu tố ESG và ý định sử dụng dịch vụ. Kết quả cho thấy ba khía cạnh ESG đều ảnh hưởng đáng kể và tích cực đến thái độ, niềm tin nhận thức của Gen Z. Trong đó, minh bạch môi trường, sự công bằng với tài xế công nghệ và quản trị an toàn dữ liệu là ba yếu tố dẫn dắt niềm tin tiêu dùng. Thái độ tích cực và niềm tin bền vững tiếp tục ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định sử dụng ERHS.

Về mặt lý thuyết, nghiên cứu xác nhận tính khả dụng của khung ESG trong bối cảnh còn ít được nghiên cứu về giao thông bền vững tại các thị trường đang phát triển, đồng thời nhấn mạnh cơ chế tuần tự trong đó các yếu tố cảm nhận đóng vai trò quyết định. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu đưa ra các gợi ý mang tính hành động, kết luận rằng các nhà cung cấp dịch vụ phải áp dụng chiến lược ESG toàn diện và chân thực, bao gồm minh bạch môi trường, đảm bảo công bằng xã hội cho lao động và quản trị mạnh mẽ về quyền riêng tư dữ liệu nhằm xây dựng niềm tin và thái độ tích cực cần thiết để thu hút nhóm khách hàng trẻ, định hướng theo giá trị.

Không chỉ dừng ở mức độ truyền thông, doanh nghiệp phải thể hiện cam kết thực tế về trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và bảo mật dữ liệu khách hàng. Đây cũng là gợi ý quan trọng cho ngành giao thông đô thị trong quá trình dịch chuyển sang các mô hình dịch vụ xanh.

Hành vi tiêu dùng xanh của Gen Z Philippines: Giáo dục, nhận thức và trách nhiệm xã hội

Đặt nghiên cứu trong bối cảnh thế hệ trẻ ngày càng đóng vai trò quyết định trong xu hướng tiêu dùng, tác giả Michelle Perez Yu (North Eastern Mindanao State University, Philippines) mang tới Hội thảo FCBEM 2025 đề tài “Green purchasing behavior among Z consumers”, làm rõ những yếu tố thúc đẩy hành vi mua sắm xanh của Gen Z tại Cantilan (Philippines).

Để thu thập dữ liệu, tác giả đã triển khai khảo sát mô tả, sử dụng bảng hỏi với 609 người, phân tích dữ liệu sử dụng hệ số tương quan Pearson để đánh giá mối quan hệ giữa hành vi mua hàng xanh và các yếu tố đã xác định; kiểm định Kruskal-Wallis để so sánh các nhóm và hồi quy tuyến tính để xác định yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất. Kết quả thu được cho thấy Gen Z có xu hướng mạnh mẽ ủng hộ các sản phẩm thân thiện với môi trường, phản ánh ý thức trách nhiệm xã hội ngày càng cao. Các yếu tố như kiến thức môi trường, nhận thức, thái độ, niềm tin và ý thức cộng đồng đều có mối tương quan tích cực với hành vi tiêu dùng xanh.

Theo tác giả, việc tăng cường giáo dục môi trường và thúc đẩy các thái độ tích cực đối với phát triển bền vững có thể khuyến khích hiệu quả các hành vi tiêu dùng thân thiện môi trường. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xem xét các yếu tố nhân khẩu học, đặc biệt là ảnh hưởng của thế hệ trẻ đến quyết định mua sắm của hộ gia đình. Mối tương quan mạnh giữa nhận thức và kiến thức môi trường với tiêu dùng bền vững nhấn mạnh nhu cầu về các sáng kiến giáo dục nhằm nâng cao hiểu biết môi trường.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những rào cản ảnh hưởng tới động lực của thế hệ Z trong việc tạo ra tác động xã hội tích cực thông qua các lựa chọn mua sắm: Tài chính hạn hẹp và nguồn cung sản phẩm xanh chưa phong phú. Điều này cho thấy cần có sự hỗ trợ rộng rãi hơn từ xã hội, bao gồm tăng khả năng tiếp cận và tính phải chăng của sản phẩm bền vững  để thúc đẩy hành vi mua sắm xanh của thế hệ này. 

Nghiên cứu nhấn mạnh rằng nâng cao nhận thức môi trường và tạo điều kiện tiếp cận sản phẩm là chìa khóa thúc đẩy tiêu dùng bền vững trong giới trẻ - nhóm có ảnh hưởng ngày càng lớn đến quyết định mua sắm của toàn gia đình.

Quản trị nguồn nhân lực xanh trong ngành ngân hàng nông thôn Philippines: Từ ý thức nhân viên đến hiệu quả vận hành 

Nhóm tác giả Jillard O. Mercado, Marge Ethan U. Odoya, Rozette E. Mercado từ North Eastern Mindanao State University mang đến góc nhìn toàn diện về quản trị nguồn nhân lực xanh - Green Human Resource Management (GHRM) trong lĩnh vực ngân hàng nông thôn, vốn là khu vực ít được khai thác trong các nghiên cứu về bền vững. 

Qua khảo sát 111 nhân viên tại sáu ngân hàng nông thôn tỉnh Surigao del Sur, Philippines, nghiên cứu ghi nhận mức độ thực hành GHRM được triển khai thường xuyên trên sáu phương diện: tuyển dụng và lựa chọn, đào tạo và phát triển, trao quyền cho nhân viên, quản lý và đánh giá hiệu suất, lương thưởng, và kiến thức môi trường của nhân viên. Trong đó, đào tạo - phát triển xanh được áp dụng thường xuyên nhất. Đáng chú ý, kết quả khảo sát cho thấy nhân viên đạt mức nhận thức môi trường cao với điểm trung bình 4.53, xếp loại “Rất thường xuyên”. 

Trong khi các thực hành như tuyển dụng xanh và đánh giá hiệu suất đã được tích hợp tốt, những khía cạnh khác như lương thưởng xanh cần được tăng cường. Đáng chú ý, các chỉ số về hiệu quả môi trường đạt điểm cao, phản ánh những kết quả tích cực như giảm rác thải, giảm tác động sinh thái và tăng áp dụng các thực hành bền vững. Phân tích tương quan cho thấy các biến nhân khẩu học như tuổi, giới tính và thời gian công tác có ảnh hưởng đáng kể đến mức độ tham gia của nhân viên vào GHRM.

Những phát hiện này cho thấy các chiến lược nhân sự được điều chỉnh theo đặc điểm nhân khẩu học có thể nâng cao hiệu quả của các sáng kiến bền vững. Nghiên cứu kết luận rằng GHRM hoàn toàn khả thi tại các ngân hàng nông thôn và có thể trở thành động lực thúc đẩy văn hóa tổ chức bền vững, qua đó hỗ trợ sự chuyển đổi xanh của ngành tài chính địa phương.

Yếu tố thành công của các thương hiệu trà sức khỏe tại Việt Nam: Bước tiến từ mô hình Neutrosophic DEMATEL

Thị trường trà sức khỏe tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh do nhu cầu ngày càng lớn về các sản phẩm gắn với sức khỏe và tính bền vững. Tuy nhiên, thị trường cũng đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt và các động lực phức tạp đòi hỏi một cách tiếp cận phân tích có cấu trúc để đánh giá các yếu tố thành công. Nghiên cứu “Success Factors for Health-Focused Tea Brands in Vietnam with Neutrosophic DEMATEL Models” của nhóm tác giả Nguyễn Phi Hùng và cộng sự từ Trường ĐH FPT Hà Nội đã giải quyết bài toán chiến lược đang được nhiều doanh nghiệp theo đuổi: Làm sao để thương hiệu trà sức khỏe phát triển bền vững trong thị trường cạnh tranh cao?

Bằng cách sử dụng phương pháp ra quyết định đa tiêu chí (Multi-Criteria Decision-Making MCDM) cùng khung phân tích Neutrosophic Sets và phương pháp DEMATEL, nhóm tác giả phân tích 15 yếu tố thành công từ các góc độ sản phẩm, thị trường, người tiêu dùng và vận hành. Kết quả xác định 8 yếu tố thuộc nhóm nhân (causal) và 7 yếu tố thuộc nhóm bị tác động (effect), trong đó Xu hướng thị trường, Tuân thủ quy định và Giáo dục người tiêu dùng xếp hạng cao nhất, nhấn mạnh chiến lược hướng đến người tiêu dùng dựa trên chất lượng sản phẩm và sự phù hợp thị trường.

Nghiên cứu kết nối các mô hình lý thuyết và ứng dụng thực tiễn, cung cấp lộ trình chiến lược cho các thương hiệu trà. Dù còn hạn chế như cần thêm xác thực thực nghiệm và mở rộng đối tượng khảo sát, nghiên cứu mang lại hàm ý quan trọng cho các thị trường mới nổi đang theo đuổi xu hướng sức khỏe và bền vững.

Nhóm tác giả đề xuất doanh nghiệp cần tập trung vào chứng nhận hữu cơ, truyền thông minh bạch, và chiến lược marketing số dựa trên giáo dục người tiêu dùng, tạo niềm tin và khác biệt cạnh tranh trong dài hạn.

ESG trong giáo dục đại học: Khi bền vững trở thành yếu tố nâng cao trải nghiệm học tập

Nhóm tác giả Hoàng Thanh Hiền cùng cộng sự từ Trường ĐH FPT phân hiệu Đà Nẵng đã mang đến một góc nhìn mới: ESG không chỉ là tiêu chuẩn dành cho doanh nghiệp mà còn có ảnh hưởng rõ rệt đến sự hài lòng của sinh viên, qua nghiên cứu “ESG and the Learning Experience: Exploring How Sustainability Influences Student Satisfaction in Education”. 

Nghiên cứu xem xét cách các yếu tố Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) định hình mức độ hài lòng của sinh viên trong giáo dục đại học, trong đó trải nghiệm học tập được xem như cơ chế trung gian. Để thực hiện nghiên cứu, nhóm sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng dựa trên dữ liệu khảo sát từ sinh viên đại học tại Việt Nam và mô hình đề xuất được kiểm định bằng kỹ thuật mô hình cấu trúc bình phương bé nhất (PLS-SEM).

Kết quả chỉ ra rằng các yếu tố môi trường và quản trị có tác động tích cực đáng kể đến trải nghiệm học tập, từ đó nâng cao mức độ hài lòng của sinh viên. Ngoài ra, các thực hành môi trường còn tạo ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòng, cho thấy vai trò kép trong việc tăng cường sự gắn kết học thuật và uy tín tổ chức. Ngược lại, yếu tố xã hội không cho thấy tác động đáng kể - ý rằng các hoạt động cộng đồng hoặc hỗ trợ xã hội có thể chưa được lồng ghép sâu vào trải nghiệm học tập hằng ngày.

Nghiên cứu nhấn mạnh rằng các trường đại học, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi, nên ưu tiên môi trường học tập xanh, minh bạch quản trị, và tích hợp bền vững vào chương trình đào tạo để nâng cao chất lượng giáo dục và xây dựng hình ảnh uy tín.

Các tham luận tại FCBEM 2025 đều chỉ ra rằng phát triển bền vững không còn là lựa chọn, mà trở thành yếu tố cốt lõi định hình hành vi tiêu dùng, chiến lược doanh nghiệp và chất lượng giáo dục. Từ giao thông xanh, tiêu dùng trách nhiệm, quản trị nhân sự bền vững đến mô hình đánh giá chiến lược và ESG trong giáo dục - mọi nghiên cứu đều nhắm đến mục tiêu chung: một tương lai phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường.

Thu Uyên - fpt.edu.vn