Văn hoá truyền thống “sống lại” qua công nghệ AR trong đồ án sinh viên FPTU

Lấy cảm hứng từ chiếc lồng đèn kéo quân và hình tượng ông Địa quen thuộc mỗi mùa Trung thu, hai sinh viên Trường Đại học FPT đã phát triển một cuốn sách minh họa tích hợp công nghệ thực tế tăng cường (AR), mở ra cách tiếp cận mới để kể lại câu chuyện văn hóa Việt bằng ngôn ngữ số.

Đồ án “Ông Địa đi đâu đó?” là sản phẩm của hai sinh viên chuyên ngành Thiết kế Mỹ thuật số - Trần Thị Kim Anh và Đặng Thị Mỹ Linh, được phát triển dưới hình thức sách minh họa tích hợp công nghệ AR dành cho thiếu nhi.

Lấy bối cảnh mùa Trung thu Việt Nam, cuốn sách dẫn dắt người đọc qua hành trình khám phá của nhân vật Ông Địa cùng các bạn nhỏ Lỳ, Lém, Lụa và người nghệ nhân cụ Lúa. Xen kẽ mạch truyện là những thông tin thú vị, bài học gần gũi về văn hóa truyền thống được truyền tải theo cách dí dỏm, sinh động.

Không chỉ là đồ án tốt nghiệp, sản phẩm còn là nỗ lực của hai nữ sinh trong việc đưa những giá trị truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ thông qua trải nghiệm tương tác đa giác quan.

Kết hợp công nghệ AR để kể chuyện văn hóa

Theo nhóm thực hiện, nếu chỉ dừng lại ở một cuốn sách minh họa truyền thống thì chưa đủ sức hấp dẫn với độc giả nhỏ tuổi trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ. Đó là lý do yếu tố thực tế tăng cường (AR) được tích hợp vào sản phẩm, mở rộng trải nghiệm đọc theo hướng tương tác trực quan hơn.

Thông qua thiết bị di động, người đọc có thể quét các trang sách để xem hình ảnh chuyển động, lắng nghe âm thanh, thưởng thức những đoạn dân ca về đèn kéo quân hay theo dõi hoạt cảnh của các nhân vật.

Công nghệ này giúp tái hiện những chi tiết mà tranh tĩnh khó truyền tải trọn vẹn: chiếc đèn kéo quân xoay chuyển ra sao, bóng đèn hắt lên như thế nào, nhân vật thể hiện cảm xúc qua cử chỉ, biểu cảm ra sao.

“Người đọc không còn chỉ tiếp nhận thông tin một chiều mà có thể chủ động khám phá câu chuyện. Chính sự tương tác đó sẽ giúp trải nghiệm sâu sắc và đáng nhớ hơn”, đại diện nhóm cho biết.

Để phát triển sản phẩm, nhóm sử dụng các phần mềm đồ họa để thiết kế hình ảnh, dựng animation bằng Adobe After Effects, sau đó tích hợp trên nền tảng Artivive. Khó khăn lớn nhất không nằm ở việc triển khai công nghệ mà ở quá trình phối hợp kỹ thuật. 

Hai thành viên sử dụng những phần mềm đồ họa khác nhau, dẫn đến không ít trở ngại trong việc đồng bộ phong cách minh họa và quy trình làm việc. Dù vậy, nhóm cho biết chính khó khăn đó giúp cả hai điều chỉnh phương pháp phối hợp và hoàn thiện sản phẩm tốt hơn.

Lan tỏa truyền thống bằng ngôn ngữ hiện đại

Trong buổi bảo vệ khóa luận, đồ án nhận được nhiều phản hồi tích cực từ hội đồng chuyên môn. Trong đó, điểm được đánh giá cao nhất là kịch bản mới lạ, cách dẫn dắt tự nhiên, hệ thống nhân vật gần gũi với thiếu nhi cùng phần “fun-fact” (sự thật thú vị) về văn hóa được lồng ghép duyên dáng, dễ tiếp cận.

Không chỉ dừng lại ở mô hình sách, sản phẩm còn được thiết kế với hộp pop-up hai ngăn, gồm một ngăn đựng sách và một ngăn có thể chứa bánh Trung thu hoặc bộ kit làm lồng đèn kéo quân.

Ý tưởng này mở ra khả năng ứng dụng thực tế đa dạng: từ xuất bản giáo dục trong trường học, phát hành tại nhà sách, đến phát triển thành quà tặng văn hóa cho doanh nghiệp hoặc sản phẩm trải nghiệm dành cho gia đình vào dịp Trung thu.

Với “Ông Địa đi đâu đó?”, hai nữ sinh không chỉ mong tạo ra một sản phẩm sáng tạo mà còn kỳ vọng gửi gắm thông điệp tới người trẻ về trách nhiệm gìn giữ di sản văn hóa bằng tư duy đổi mới. Nhóm tin rằng công nghệ không làm truyền thống phai nhạt, mà ngược lại, có thể trở thành cầu nối giúp các giá trị xưa tiếp cận thế hệ mới theo cách gần gũi hơn. 

Không chỉ Kim Anh và Mỹ Linh, nhiều sinh viên Trường Đại học FPT cũng lựa chọn chất liệu văn hóa dân tộc cho đồ án tốt nghiệp và các dự án học tập khác. Điều này cho thấy sự quan tâm của người trẻ FPT đối với việc gìn giữ, lan tỏa bản sắc Việt. Đáng chú ý, các dự án không chỉ dừng ở việc tái hiện những giá trị vốn có mà còn được làm mới bằng công nghệ và tư duy sáng tạo, qua đó mở ra những cách tiếp cận hiện đại, sống động hơn, đưa văn hóa truyền thống đến gần với thế hệ trẻ.
 

An Khánh