Khi sinh viên dùng AI để viết tiếng Anh: Ranh giới mong manh giữa “hỗ trợ” và “phụ thuộc”
Ngày nay, việc sinh viên sử dụng ChatGPT, Grammarly hay các công cụ Trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình viết tiếng Anh đã trở nên quen thuộc. AI có thể gợi mở ý tưởng, chỉnh sửa ngữ pháp, trau chuốt diễn đạt, từ đó rút ngắn thời gian và giảm bớt áp lực khi viết. Tuy nhiên, song hành với sự tiện lợi ấy là một băn khoăn: liệu AI đang giúp người học tự tin hơn vào năng lực viết của bản thân, hay âm thầm tạo ra sự lệ thuộc, khiến sinh viên dần nghi ngờ khả năng của mình?
Từ trăn trở đó, nhóm sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh, Trường ĐH FPT Hà Nội đã lựa chọn đề tài “Mối quan hệ giữa tính hữu dụng của Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) và sự tự tin vào năng lực viết của sinh viên học tiếng Anh” làm khóa luận tốt nghiệp kỳ Fall 2025. Theo nhóm, đề tài không chỉ mang tính thời sự mà còn xuất phát trực tiếp từ trải nghiệm học tập của các thành viên, trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện sâu trong lớp học ngoại ngữ.
Để triển khai nghiên cứu, nhóm sinh viên dành gần 5 tháng cho toàn bộ quá trình, từ xây dựng cơ sở lý thuyết, thiết kế công cụ khảo sát, thu thập dữ liệu đến phân tích và hoàn thiện báo cáo. Điểm khác biệt của nghiên cứu nằm ở việc không xem AI như một yếu tố độc lập, mà đặt nó trong mối quan hệ hai chiều với thái độ, hành vi và tâm lý người học. Với cách tiếp cận này, AI không được coi là công cụ “tốt” hay “xấu” một cách tuyệt đối, mà là một biến số được đặt trong mối tương tác với hành vi và thái độ học tập của sinh viên.
“Nhóm đã thực hiện khảo sát với 263 sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh tại 4 cơ sở của Trường ĐH FPT (Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh và Cần Thơ), đồng thời tiến hành 8 cuộc phỏng vấn chuyên sâu nhằm bổ sung và làm rõ kết quả định lượng. Kết quả cho thấy sinh viên nhìn chung đánh giá cao tính hữu ích của GenAI, đặc biệt trong việc hỗ trợ hiểu đề, phát triển ý tưởng, chỉnh sửa ngôn từ và cải thiện tính mạch lạc của bài viết. Tuy nhiên, mức độ tự tin khi viết tiếng Anh của sinh viên chỉ ở mức trung bình và có sự chênh lệch rõ rệt giữa các cá nhân, cho thấy tác động của AI đến tâm lý người học không đồng nhất như nhiều người vẫn nghĩ”, nhóm sinh viên cho biết.
Từ kết quả phân tích, nhóm nhận định rằng tác động của AI đến sự tự tin khi viết không mang tính một chiều. Khi sinh viên sử dụng AI như một công cụ tham khảo, biết phân tích gợi ý và chủ động chỉnh sửa lại bài viết, AI có thể góp phần hỗ trợ quá trình học và củng cố sự tự tin. Ngược lại, việc lạm dụng AI để “viết thay” có thể khiến sinh viên dần mất cảm giác làm chủ bài viết, từ đó làm suy giảm niềm tin vào chính khả năng diễn đạt của mình.
Tại buổi bảo vệ khóa luận tốt nghiệp kỳ Fall 2025, đề tài của nhóm đã nhận được nhiều đánh giá tích cực từ hội đồng chuyên môn, đặc biệt ở tính thời sự và cách tiếp cận gắn với thực tiễn học tập của sinh viên. Bên cạnh đó, hội đồng cũng góp ý để nhóm có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, đa dạng hóa đối tượng khảo sát hoặc kết hợp thêm các phương pháp nghiên cứu khác nếu tiếp tục phát triển đề tài trong tương lai.
“Trong các hướng nghiên cứu tiếp theo, nhóm mong muốn đi sâu vào vai trò của năng lực prompting - tức khả năng thiết kế và điều chỉnh câu lệnh khi tương tác với GenAI - và tác động của năng lực này đối với năng lực viết học thuật của sinh viên học tiếng Anh. Mục tiêu cuối cùng là giúp sinh viên khai thác GenAI một cách tối ưu nhất, tận dụng được hết sức mạnh của các công cụ này”, nhóm sinh viên chia sẻ.
Với nhóm sinh viên, khóa luận không nhằm đưa ra kết luận mang tính khuyến cáo tuyệt đối về việc nên hay không nên sử dụng AI trong học viết tiếng Anh. Thay vào đó, nghiên cứu hướng tới việc gợi mở một cách nhìn cân bằng hơn về vai trò của AI trong giáo dục ngoại ngữ, nhấn mạnh rằng giá trị của công nghệ chỉ thực sự được phát huy khi người học giữ được sự chủ động và ý thức rõ ranh giới giữa hỗ trợ và phụ thuộc.
Linh Phương
|
|
